Kozmetikte tağşiş gözle ayırt edilebilir mi?
Kremin dokusu, kokusu ve rengi beyanla uyumlu görünebilir. Beyanla uyuşmayan şey genellikle görünmeyen orandır.
Bir kremin içinde beyan edilen etkin maddenin yüzde beş yerine yüzde bir olması, ürünü açıp bakan hiç kimsenin fark edemeyeceği bir farktır. Doku aynıdır, koku aynıdır, sürüldüğünde his aynıdır.
Bu yüzden kozmetikte tağşişin en yaygın biçimi ürünü değiştirmek değil, oranı düşürmektir. Ucuz olan taban aynı kalır; pahalı olan bileşen azaltılır. Beyan değişmez.
Duyusal değerlendirme neyi yakalar
Duyusal kontrol bozulmayı, ayrışmayı ve kaba ikameleri yakalar. Bunlar önemlidir ama oran farkını göstermez. Bir kalite ekibi ürünü her açtığında aynı sonucu verir: "normal görünüyor".
Beyanla ürün arasındaki fark bir görünüm sorunu değil, bir ölçüm sorusudur.
Ölçüm neyi karşılaştırır
Ürünün kendi bileşimi ölçülür ve doğru kabul edilen bir referansla karşılaştırılır. Referans iki yerden gelir: sektör genelinde bilinen profiller ve kurumun kendi doğrulanmış numuneleri. İkincisi zamanla birikir ve ölçümü o ürüne özgü hâle getirir.
Sonuç bir "geçti/kaldı" damgası değildir. Hangi bileşenin beklenenden ne kadar saptığı görünür; bu da tedarikçiyle yapılacak görüşmenin konusunu belirler.
Ne zaman ölçülür
- Yeni tedarikçinin ilk partisinde — referans oluşturmak için.
- Fiyat beklenmedik biçimde düştüğünde — en sık uyarı işareti budur.
- Şikâyet geldiğinde — iddiayı ürüne bağlamak için.
- Dönemsel örnekleme ile — tedarikçinin tutarlılığını izlemek için.